Umuyobozi w’Akarere ka Gatsibo, Gasana Richard yavuze ko kugira amabuye y’agaciro mu karere ari ubukungu, ariko nanone ukurikije aho igihugu kigeze, nta muturage ukwiye kugwa mu bikorwa by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro.
Ibi Meya Gasana yabivuze nyuma y’aho abaturage bakoraga ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu buryo butemewe n’amategeko mu Murenge wa Remera bagwiriwe n’ikirombe, babiri muri bo barimo umugore n’umwana w’imyaka 14, bahita bahasiga ubuzima.
Iyo mpanuka yabereye mu Kirombe, kiri mu Kagari ka Kigabiro mu Mudugudu wa Kanyinya mu isambu isanzwe ari iy’umuturage, itaragenewe ubucukuzi.
Avuga kuri iki kibazo cy’abacukura amabuye y’agaciro mu buryo butemewe bikanatuma bahasiga ubuzima, Meya Gasana yagize ati “Impamvu abaturage bajya gucukura ni uko iyo bayacukuye bakuramo amafaranga bakikenura, ariko nanone nk’igihugu kigendera ku mategeko, hari amategeko igihugu kigenderaho y’ubucukuzi, na yo agomba kubahirizwa. Hari n’urwego rwabihawe kugira ngo bikorwe atari mu kajagari, ku buryo ntabahaburira ubuzima.”
Meya Gasana yakomeje avuga ko ku bufatanye n’Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Mine, Peteroli na Gaz (RMB) hari gukorwa isesengura ku bigo bicukura amabuye y’agaciro hano mu Rwanda, bikazaza gupiganira isoko ryo gucukura aya mabuye mu buryo bwemewe.
Ati: “Gahunda igeze heza tubifashijwemo n’ikigo cy’ibishinzwe cya Rwanda Mining Board, ubu hatangiye gukorwa isesengura ryimbitse ku masosiyete akora ubucukuzi hirya no hino mu gihugu, bafite ubumenyi, bafite ubushobozi bwo kutwereka, ubwoko bw’amabuye buhari naho buherereye. Ubundi ababifitiye ububasha baze bapiganire isoko batangire bacukure aya mabuye.”
Meya Gasana asaba abaturage kwirinda ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bukorwa mu buryo butemewe, kubera ko ibyo bikorwa bishyira ubuzima bwabo mu kaga.
Ati: “Abacukura mu buryo bwemewe, baba bafite ubwirinzi n’ubushobozi, abo rero nta mpanuka bakunze guhura nazo. Ahubwo hari imirenge imwe n’imwe, aho abaturage bajya mu misozi gucukura, ubuyobozi butabizi. Imisozi yabagwaho bakadutabaza, abenshi turabatabara bakavamo ari bazima, ariko hari n’ababubura.”
Imirenge yiganjemo ubucukuzi bw’amabuye yagaciro mu Karere ka Gatsibo ni Remera, Kageyo, Muhura, Gitoki, Rugarama na Kiziguro. Aho ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bukorwa neza, bufatiye runini abaturage aho muri gahunda yo gusangira inyungu mu mwaka ushize w’ingengo y’imari hatanzwe miliyoni zisaga 130Frw binyuze muri kompanyi zicukura amabuye y’agaciro muri aka Karere. Aya mafaranga yakoreshejwe mu kubaka ibikorwaremezo birimo amashuri n’amavuriro.

remezo, birimo amashuri n’amavuriro.







