Urugendo rwo kwegereza abaturage ibikorwaremezo by’amashanyarazi mu Karere ka Kirehe rumaze imyaka 14, kuri ubu hirya no hino mu mirenge 12 abamaze kuyagezwaho bari ku kigereranyo cya 73.8%; abo yagezeho bakaba batanga ubuhamya bw’ibikorwa by’iterambere bagezeho.
Amateka agaragaza ko mbere y’umwaka wa 2010 nta muriro w’amashanyarazi wari mu Karere ka Kirehe hose, uretse ibigo binini bimwe byakoreshaga za moteri kugira ngo bibashe gucana.
Guhera muri uwo mwaka hatangijwe imishinga yo kugeza amashanyarazi kuba batuye muri aka Karere, aho abaturage batangiye kuyahabwa mu ngo mu myaka 2011-2012 gukomeza kugeza ubu.
MUHAZIYACU yaganiriye na bamwe mu batuye ahamaze kugezwa amashanyarazi abenshi bahuriza ku kugaragaza ko imibereho yahindutse guhera igihe bayaboneye kuko hari ababashije kwihangira imirimo itandukanye.
Maniraho Modeste ukorera akazi k’ubusuderi mu isantere ya Rwantonde mu Murenge wa Gatore, yagize ati: “Kugira hano umuriro byahinduye ubuzima bwanjye, nkora ubusuderi kandi imibereho yanjye yarahindutse, naguze ikibanza ndubaka, ndatuye kandi mfite inka, turashimira ko twahawe umuriro kuko twihangiye imirimo, ikindi hano ntanga sitaje(imenyerezamwuga ) ku banyeshuri, imibereho yarahindutse rwose tubikesha amashanyarazi.”
Bikorimana John wogoshera mu isantere ya Rutare mu Murenge wa Gatore, ati: “Mbere nabaga ndi murugo, ariko umuriro uje nahise mfungura salo ubu ndogosha kandi bimbeshejeho, uretse kuba mfite amatungo atandukanye nabashije kwiyishyurira ishuri, mbikesha iyi salo, byose rero twabigezeho kubera twagezweho n’umuriro w’amashanyarazi.”
Mutabazi George utuye mu Mudugudu w’Umubano I mu Kagari ka Butazi mu Murenge wa Gahara, yagize ati: “Amashanyarazi tutarayagira twari mu icuraburindi, ku bijyanye n’ubucuruzi twacanaga Buji ariko ubu ducuruza amasaha menshi, ikindi tureba amakuru atandukanye urabona televiziyo hano ni nyinshi kandi mbere twazibonaga mu mijyi, rero amashanyarazi yaduteje imbere cyane nkatwe twari dusa nk’abatuye ahitwa icyaro, ariko natwe dusigaye dukora ibikorwa bitandukanye dore turakirigita ifaranga.”
Munyabuhoro Pie wo mu Murenge wa Gahara ati: “Amashanyarazi hano yahinduye imibereho y’abahatuye, ubucuruzi amasaha yariyongeye, imashini zisya zaratwegeye bityo rero abantu bihangiye imirimo irimo kogosha, gusudira n’ibindi byinshi.”
Akomeza agira ati: “Mbere wasangaga kugira telefone ari ikibazo, n’uyifite kubona aho acaginga byari bikomeye, twacanaga udutadowa, buji n’ibindi ariko ubu abanyeshuri bariga bakabona uko basubira mu masomo neza kubera amashanyarazi niyo mpamvu iterambere hano riri ku muvuduko.”
Nubwo aba baturage bishimira ibyo bagezeho bagaraza imbogamizi y’uko hari aho umuriro w’amashanyarazi utaragera ariko naho wageze hari ibice uburamo cyane ndetse ahandi ukaba ari muke ku buryo hari ibikorwa bitahakorerwa bityo rero bakifuza ko nabyo inzego bireba zabishakira igisubizo ku buryo burambye.
Umuyobozi w’Akarere ka Kirehe wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu, Nzirabatinya Modeste, asaba aba baturage gukomeza gukora ibikorwa n’imishinga ibateza imbere akabizeza ko naho umuriro ukiri muke cyangwa utaragera bizakenurwa mu gihe cya vuba.
Yagize ati: “Abaturage bakomeze kubyaza umusaruro umuriro w’amashanyarazi bakora ibikorwa batari basanzwe bakora kandi bahindura imikorere basudira, bogosha kandi bongera ibikorwa byinshi, abanyeshuri bige kandi barushaho gukora ibikoresho bitandukanye by’ubukorikori.”
Asubiza ku kibazo cy’aho umuriro w’amashanyarazi utari wagera naho ukiri muke, yagize ati: “Hari gahunda yo kwagura no gutanga umuriro w’amashanyarazi muri uyu mwaka turizeza abatarawubona ko bazawugezwaho mu gihe cya vuba.”
Mu mwaka w’imihigo wa 2023-2024 mu Karere ka Kirehe ingo 844 zahawe amashanyarazi, naho ingo 9,904 zigezwaho amashanyarazi akomoka ku mirasire y’izuba.
Ubuyobozi bw’Akarere ka Kirehe kandi butangaza ko mu rwego rwo kwihutisha iterambere no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage hari umushinga wamaze kunozwa w’uko mu ntangiro z’uyu mwaka wa 2024-2025 hazatangwa umuriro w’amashanyarazi ku ngo ibihumbi 20.













