Ibikorwa byo kubaka imiyoboro mishya y’amazi no gusana imwe mu yari isanzwe mu Karere ka Ngoma byashowemo amafaranga y’u Rwanda agera hafi kuri miliyari muri 2019-2020.
Akarere ka Ngoma kagaragaza ko umwaka ushize w’imihigo urangiye icyigereranyo cy’abagerwaho n’amazi meza mu mirenge 14 ikagize ari 87%.
Imiyoboro y’amazi mishya yubatswe ikuzura mu mwaka wa 2019-2020, harimo uwa Gasoko-Gituku-Rukira-Murama ureshya na kilometero 40, Akarere kagaragaza ko wahaye abaturage bagera ku 45,000 amazi meza, wuzuye utwaye miliyoni 800FRW.
Ni muyoboro kubatse ku bufatanye n’ Umushinga ugamije guteza imbere imibereho y’abaturiye icyogogo cy’uruzi rwa Nil(NELSAP) ushyirwaho amavomero rusange 45, mu bice by’Umurenge wa Rukira no mu tugari dutatu two mu Murenge wa Murama. Amazi yawo yafatiwe ku masoko ane yahujwe, azamurwa hakoreshejwe amashanyarazi, abaturage bayagura ku mafaranga y’u Rwanda 20 ku ijerekani.
Undi muyoboro w’amazi wubatswe ni uwa Nyange mu Murenge wa Mugesera, ureshya na kilometero enye n’ibice icyenda, wahaye abaturage bagera ku 5,500 amazi meza muri ako kagari, wuzuye utwaye amafaranga y’u Rwanda 54,408,158; wubatswe ku bufatanye bw’Akarere na Water Access Rwanda.
Naho imiyoboro yasanwe ku bufatanye n’ikigo gishinzwe amazi n’isukura –WASAC yo irimo uwa Kayanja-Nyinya, wegereje amazi meza abaturage bagera ku 5,500 mu Kagari ka Nyinya, ukaba ureshya na kilometero 11; bigaragazwa ko wuzuye utwaye 60,484,696FRW.
N’umuyoboro w’amazi wa Rwamugende-Gashanda ureshya na kilometero eshatu n’igice, wahaye amazi meza abaturage 2,900 bo mu Kagari k’Umukamba mu Murenge wa Kazo, wuzuye utwaye 13,769,116 FRW.

Icyo abatuye mu bice byagejejwemo amazi meza MUHAZIYACU yavuganye na bo bahurizaho ni uko bishimiye kuruhuka imvune baterwaga no kujya kuvoma kure n’ amazi mabi.
Musabyemariya Christine wo mu Kagari ka Nyinya ati: “Twari dufite amazi mabi y’igishanga ariko ubu tubonye amazi meza kandi turi kuyagura make, ijerekani imwe ni amafaranga umunani gusa, tuzajya tunywa amazi meza kandi ntituzongera kugira umwanda.”
Kamariza Adilia wo mu Kagari ka Kibatsi i Rukira na we ati: “Kubona amazi meza hano ni nk’igitangaza pe, twayakuraga aho bita Kanyabishambi kure, kuvayo ni amasaha abiri. Ubu rero abana bacu ntizabongera kuvunika bajya kuvoma kure, tugiye gukaraba duke, dufure, tugire isuku.”
Icyo ubuyobozi busaba abaturage begerejwe amazi meza ni ukurangwa n’isuku no gucunga neza ibikorwaremezo bigize imiyoboro kugira ngo bizarambe.
Ikibazo cy’amazi kiracyagaragara
Nubwo mu mirenge yose y’aka karere hagejejwe ibikorwaremezo by’amazi meza, haracyari ibice byinshi bigaragaramo ikibazo cy’ubuke bw’amazi n’ibura ryaro rya hato na hato akenshi mu ki, cyane cyane mu mirenge ya Remera, Gashanda, Zaza, Sake, Rukumberi na Jarama.
Muri iyo mirenge harimo ibikorwaremezo by’amazi ariko ibibazo by’amazi bishingira ku buke bw’amazi mu masoko no kuba hari aho ibikorwaremezo byayo byangirika bya hato na hato bigatuma abaturage bongera kugorwa no kubona amazi meza.
Ahantu hazwi hasigaye ikibazo gihangayikishije cy’amazi meza ni mu Murenge wa Gashanda, ahari akagari kose ka Mutsindo katarangwamo amazi meza.
Nyiridandi Mapambano Cyriaque Umuyobozi w’Akarere ka Ngoma wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu yabwiye MUHAZIYACU ko kwegereza abaturage amazi meza bizakomeza gukorwa.
Yagize ati: “Urebye uko tubyifuza, uko ubuyobozi bwifuza ko abaturage babona amazi ku buryo burambye ntabwo ikibazo kirakemuka ku buryo burambye,…ubu ikigiye kongerwa ni imidugudu imwe n’imwe ishobora kuba itarageramo amazi azahagezwa, ariko na yo, abo mu bice yagejejwemo urugendo bakoraga bajya kuvoma kure rwaragabanutse.”
Mu Karere ka Ngoma gatuwe n’abagera ku bihumbi 400, barimo 13% badafite amazi meza.
Mu mwaka wa 2019 mu Rwanda icyigereranyo cy’Abaturarwanda byagaragazwaga ko bagerwaho n’amazi meza cyari 86%.
Mu ntego za Leta y’u Rwanda harimo ko mu mwaka wa 2024 Abaturarwanda bazaba baregerejwe amazi meza ku gipimo cy’100%, ku buryo abazaba batayafite mu ngo zabo, bazajya bakora urugendo rutarenga metero 500 bajya kuyavoma ku mavomero rusange azaba yarashyizwe mu midugudu.






