Umurenge wa Ndego, mu Karere ka Kayonza ni umwe mu mirenge itaragerwagamo n’ipoto imwe y’amashanyarazi mu Rwanda, ubu abatuye uyu murenge barishimira ko nyuma y’imyaka irenga 20 ubayeho babonye amashanyarazi.
Ndego ni umurenge wavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi 1994. Ubuhamya butangwa n’abaturage bawo bataramara icyumweru babonye amashanyarazi aho batuye, ni uko ibikorwa byinshi by’iterambere mu gihe cyashize babyumvaga nk’inzozi.
Kanyabashi Valens wo mu Mudugudu wa Gasabo, Akagari ka Kiyovu ni umwe mu baganiriye na MUHAZIYACU muri uku kwezi kwa Nyakanga 2020, ku munsi wa gatatu abonye amashanyarazi iwe,
Yagize ati: “Umurenge wa Ndego ntiwari uzwi, nta gikorwa na kimwe cyahabaga, abana bigiraga munsi y’ibiti, nta vuriro twagiraga nta mazi meza ndetse n’umuhanda nawo ntawo, iyo dushima Leta yacu tuba dufite byinshi dushingiraho, icyo twashakaga cyose abantu bajyaga ku Murindi wa Nasho, batubwira ko hari ibyo bazatugezaho tukabyumva nk’inzozi, ariko ubu turishimira ko ibyo byose twabibonye n’amashanyarazi ubu iwanjye ndacana rwose.”
Muri uyu murenge hari ikigo nderabuzima cyubatswe mu mwaka w’i 2000, na cyo kitagiraga amashanyarazi ariko guhera mu ntangiriro z’iyi Nyakanga 2020, cyagejejwemo amashanyarazi.
Bamwe mu babyeyi bari baje kwivuza bavuga ko bishimiye iki gikorwaremezo.
Nyirabagiwabo Claudette yagize ati :“Amashanyarazi yadushimishije, nageraga ahandi nkasanga hasa neza, ukabona hari iterambere, turishimye cyane kandi turashima umukuru w’igihugu watumye ibi byiza byose bitugeraho.”
Murefu Patrick Umuyobozi w’Ikigo Nderabuzima cya Ndego ahamya ko aya mashanyarazi agiye kubafasha gutanga serivisi nziza.
Avuga ko mbere ngo hari ubwo batangaga serivisi itanoze bitewe no kutagira amashanyarazi, agatanga urugero rw’uko nko mu gihe cyo kubyaza ababyeyi, iyo moteri itanga amashanyarazi bafite yabaga idakora bifashishaga amatoroshi.
Ngo hari kandi ibikoresho bimwe bahawe barabitanga kuko nta mashanyarazi bakoreshaga, nk’ibyo gushyushya abana bavutse bafite ikibazo cyo kunanirwa.
Umuyobozi w’Akarere ka Kayonza wungirije ushinzwe imibereho myiza Harerimana Jean Damascene avuga ko bamaze gutera intambwe muri gahunda yo guha abaturage amashanyarazi, aho kuri ubu bageze ku gipimo cya 63% habariwemo amashanyarazi akomoka ku miyoboro minini n’akomoka ku izuba.
Yakomeje agira ati: “Mu ngengo y’imari y’uyu mwaka ushize wa 2019-2020, nibwo Ndego twayigejejemo amashanyarazi, ubu ku murenge, ku kigo nderabuzima barimo gutanga serivisi zikeneye amashanyarazi, hari n’ikusanyirizo ry’amata rya Ndego na ryo ryabonye aya mashanyarazi n’abaturage bamwe bamaze kuyahabwa.”
Umurenge wa Ndego ni umwe mu mirenge yatuwe inahangwa bushya nyuma ya Jenoside yakorewe abatutsi 1994.
Uyu murenge ugizwe cyane n’igice cyahoze ari Pariki y’Akagera cyaje gutuzwamo abaturage, ndetse uhageze wese nubwo hatuwe, ubona isura ya pariki dore ko hari n’igice cyahariwe ubworozi.
Uyu murenge kandi ufite Ikiyaga cya Kibare kinyurwamo hagati n’Umugezi w’Akagera, bikaba isoko y’uko haba ubuhahirane bukomeye n’abaturage bo mu Gihugu cya Tanzania [mbere ya COVID19] baremaga isoko mu Rwanda buri wa Kane bambutse bavuye Tanzaniya.






