Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr. Justin Nsengiyumva, yavuze ko umuhango wo kwita izina abana b’ingagi atari umunsi w’ibyishimo gusa, ahubwo ari isezerano ry’u Rwanda ryo gukomeza kurinda izi nyamaswa no gutuma zikura neza ndetse zikomeza kororoka.
Ibi yabivuze kuri uyu wa 4 Nzeri 2026, ubwo u Rwanda rwakoraga ku nshuro ya 21 umuhango wo kwita izina abana b’ingagi, aho ingagi 22 zahawe amazina.
Minisitiri w’Intebe Dr Nsengiyumva yavuze ko uyu muhango ufite igisobanuro gikomeye mu muco Nyarwanda, kuko no mu muco w’Abanyarwanda, umwana wavutse yitabwagaho n’umuryango n’abaturanyi bagahurira hamwe bakamwita izina.
Yagize ati: “Uyu ni umunsi ukomeye ku Banyarwanda wo gusigasira umuco, amazina duha abana b’ingagi agaragaza icyifuzo cyacu cy’uko bazakura batekanye bagakomeza gukura babaho neza. Abashyitsi bifatanyije natwe muri uyu muhango, ni icyerekana imbaraga dushyira mu kwita ku binyabuzima, ibi byatangiye kuva kera mu muco w’Abanyarwanda aho umwana yavukaga, abantu bagahura baje kumwita izina, ibyagaragazaga ko yitaweho mu muryango.”
Yagaragaje ko uburyo ingagi zo mu misozi zahigwaga ndetse zikicwa mu myaka yashize, byatumaga umubare wazo ugabanyuka, ariko ko ubufatanye bw’inzego zitandukanye mu kuzirinda bwagize uruhare mu kongera umubare wazo.
Ati: “Uyu muhango kuri twe urenze ibyishimo gusa, ahubwo ni isezerano. Iri sezerano duha izi ngagi ni ukuzereka ko tuzitayeho ngo zikure kandi zikomeze kororoka, iri sezerano twaririnze imyaka myinshi. Mu myaka yabanje abantu bahigaga ingagi, bakazica, izindi zikagwa mu makimbirane n’imirwano itandukanye yaberaga mu birunga. Ariko ubu zimaze kwiyongera kandi ntabwo byabayeho nk’impanuka ahubwo ni uko zitaweho uko bikwiye, zigahabwa abavuzi babizobereye. Leta, abaturage, abigenga bose bakorera hamwe ngo izi ngagi zibeho neza.”
Minisitiri w’Intebe yashimangiye ko intambwe imaze guterwa mu kubungabunga ingagi idakwiye gutuma abari mu bikorwa byo kuzitaho basubira inyuma, kuko hakiri imbogamizi zirimo ihindagurika ry’ikirere no gukendera kw’ibinyabuzima.
Yagize ati: “Haracyari imbogamizi zitandukanye izi ngagi zigihura nazo, zirimo ihindagurika ry’ikirere, gukendera kw’ibinyabuzima, ariko tugerageza guhangana nabyo, kandi tunazamura imibereho y’abaturanye na Pariki kandi hakabaho ubufatanye mpuzamahanga. Ibi u Rwanda rwamaze kubimenya kuva kera. Pariki y’ibirunga yahinduye ubuzima bw’abayituriye, bahabwa akazi, abafite imishinga igaterwa inkunga n’ibindi, kandi dukomeje kureba ahazaza kuburyo zikomeza kwiyongera uko bikwiye.”
Yavuze ko kandi kubungabunga ingagi bigomba kujyana no kuzamura imibereho y’abaturage batuye hafi ya Pariki y’Ibirunga, kuko ari imwe mu nzira zo gutuma abaturage bagira uruhare rufatika mu kurinda ibinyabuzima.
Kuva umuhango wo kwita izina abana b’ingagi watangira mu 2005, hamaze kwitwa amazina ingagi 460, harimo 22 zahawe amazina muri uyu muhango wo ku nshuro ya 21.
