Urubyiruko rw’abasore n’inkumi bagera kuri 22 baturuka mu turere dutanu aritwo, Nyagatere, Gatsibo, Kirehe, Gasabo, na Muhanga, rwasoje amahugurwa y’iminsi itatu, yabereye i Kayonza aho rwigaga amasomo ajyanye n’ubuzima bw’imyororokere, ndetse n’uburenganzira bwa muntu.
Ni amahugurwa yasojwe kuri uyu wa 23 Nyakanga 2026, yateguwe n’umuryango (OIPPA) Organization for integration and promotion of people with albinism ku bufatanye n’abandi bafatanyabikorwa batandukanye, binyuze mu mushinga wa Beyond boundaries, ugamije guteza imbere urubyiruko rutishoboye, rurimo abafite ubumuga, abangavu babyariye iwabo imburagihe, ndetse n’abafite ubwandu bwa virusi itera SIDA; ubafasha kubona amakuru na serivisi zijyanye n’ubuzima bw’imyororokere, kubayobora mu mishanga y’iterambere no ku bubakamo ubushobozi.
Bamwe mu rubyiruko rwitabiriye aya mahugurwa rwaganiriye na MUHAZIYACU ruvuga ko imwe mu mpamvu usanga imibare y’abangavu baterwa inda imburagihe ikomeza kwiyomgera ari ukutagira amakuru ahagije ku buzima bw’imyororokere, bityo ko bagiye gutanga umusanzu wabo mu kwigisha bagenzi babo baje bahagarariye.
Musengimana Shadia ni uwo mu Murenge wa Bumbogo mu Karere ka Gasabo, yagize ati: “Nabashije kwiga byinshi ku bijyanye n’ubuzima bw’imyororokere, nabashije kwiga uko nahugura urubyiruko rugenzi rwanjye kugira ngo tubashe kurwanya ingaruka ziterwa no kubura amakuru ajyanye n’ubuzima bw’imyororokere, cyane cyane ko usanga mu muryango Nyarwanda, ubuzima bw’imyororokere bufatwa nk’ikintu kitareba urubyiruko cyangwa abangavu n’ingimbi, kandi wareba ugasanga nibo bagerwaho n’ingaruka; rero ubumenyi dukuye hano tugiye kugenda tubusangize bagenzi bacu twaje duhagarariye.”
Ntambara Dieudonné ni uwo mu Karere ka Nyagatare, aragira ati: “Nize byinshi bitandukanye, hari ibyo nari nzi ariko mbizi mu buryo butaribwo, kandi usanga ari n’ikibazo gihuriwe n’urubyiruko rwinshi bigatuma no gushukwa byoroha kuko umuha amakuru amubwira ibijyanye n’inyungu ze agamije, umwana w’umukobwa bakamubwira ko ku manywa inda idashobora kwinjira, cyangwa yarwara ibiheri mu maso bakamubwira ko ikibikiza ari ugukora imibonano mpuzabitsina; icyo tugiye gukora nk’urubyiruko rwahuguwe ni ukugenda tugasobanurira bagenzi bacu twari duhagarariye hirya no hino mu mirenge ibyo twigishijwe kandi twizeye ko bizatanga umusaruro.”
Ubushakashatsi bwa 7 ku buzima n’imibereho y’Abaturage mu Rwanda (RDHS 2025) bukorwa n’ikigo cy’Igihugu cy’ibarurishamibare (NISR) bugaragaza ko abangavu bari hagati y’imyaka 15-19 batwaye inda imburagihe 20%, ni mugihe abatwaye inda hagendewe ku mashuri bafite, ubushakashatsi bugaragaza ko abatarakandagiye mu ishuri batwaye inda ku kigero cya 21%, abize amashuri abanza batwaye inda ku kigero cya 13%, abashoboye kwiga amashuri yisumbuye batwaye inda ku kigero cya 4%. Naho muri rusange mu Gihugu abangavu batwaye inda bari hagati y’imyaka 15-19 bangana 8%.
Umuyobozi Nshingwabikorwa w’umuryango OIPPA wateguye aya mahugurwa Dr. Nicodème Hakizimana avuga ko impamvu bateguye amahugurwa, ari uko basanze abangavu baterwa inda imburagihe babiterwa no kutagira amakuru ku buzima bw’imyororokere.
Aragira ati: “ Tumaze iminsi igera kuri itatu duhugura urubyiruko ruhagarariye abandi kugira ngo nabo bazagende bigishe abandi, twabahuguye ku buzima bw’imyororokere kugira ngo bamenye ngo iyo umuhungu ari kugimbuka imihindagurikire y’umubiri we ni iyihe, iyo umukobwa ari kuba umwangavu imihindagurikire y’umubiri we iba iyihe, abantu bakamenya amakuru ya nyayo kuko akenshi iyo habaye imihindagurikire y’umubiri ku mukobwa cyangwa n’umuhungu, hari ubwo abantu bagira amakuru atandukanye, ugasanga akenshi ariyo ntandaro y’inda zitateganyijwe ziterwa abangavu; twagize umwanya wo guhugura urubyiruko kandi twizeye ko bagiye guhugura abandi, twahuguye babiri muri buri karere dukoreramo kandi twizeye ko bazaduhagararira neza.”
Abangavu bari hagati y’imyaka 15-19 batwaye inda imburagiye yagendewe ku Ntara, Intara y’iburasirazuba niyo iza imbere ku kigero cya 12%, Umujyi wa Kigali 7%, Intara y’Amajyepfo, n’Intara y’Uburengerazuba bari ku kigero cya 7%, naho Intara y’Amajyaruguru niyo ifite abangavu bake batwara inda imburagihe ku kigero cya 5%.
Muri rusange, hirya no hino mu Gihugu mu mwaka wa 2025 abangavu batwaye inda imburagihe bagera ku bihumbi 23.











