MUHAZI YACU
  • AHABANZA
  • Amakuru
  • Ishoramari
  • Ubukerarugendo
  • Ubuhinzi & Ubworozi
  • Siporo & imyidagaduro
Nta gisubizo
Reba ibisubizo byose
MUHAZI YACU
  • AHABANZA
  • Amakuru
  • Ishoramari
  • Ubukerarugendo
  • Ubuhinzi & Ubworozi
  • Siporo & imyidagaduro
MUHAZI YACU
Nta gisubizo
Reba ibisubizo byose

Ibyo wamenya ku bihumyo n’ubuhamya bw’abo byagiriye umumaro

Noel ManishimweYanditswe na Noel Manishimwe
18/05/2020
Mu minsi irindwi ibihumyo bishobora gutangira kwera(Ifoto: Manishimwe N)

Mu minsi irindwi ibihumyo bishobora gutangira kwera(Ifoto: Manishimwe N)

Ibihumyo bihingwa bikaribwa byera hagati y’iminsi irindwi kugeza kuri 11, intungamubiri zibibamo zikubye kabiri iziba mu nyama, kandi kubihinga no kubyitaho ntibisaba ibintu bihambaye.

MUHAZIYACU yagiranye ikiganiro kirambuye na Umubyeyi Josiane, Umukozi muri Porogaramu ya ‘Biotechnology’ mu kigo gishinzwe guteza imbere ubuhinzi n’ubworozi-RAB, akaba n’umuhuzabikorwa wa santere y’iki kigo ishinzwe ubuhinzi bw’ibihumyo.

Asobanura ko mbere na mbere ari ngombwa kumenya ko ibihumyo bikunda, ubuhehere, urumuri n’umwuka uhagije wa oxygen.

Imigina y’ibihumyo bita ‘Umwayi’ ikorwa mu ruvange rw’ibyatsi biseye, bikamara iminsi 40 kugeza kuri 45 bibitse ahantu habugenewe kugira ngo  umugina ube ugeze igihe cyo guhingwa.

Ngo urwo ruvange rw’ibyatsi rushobora kuba rugizwe n’ibisigazwa by’umuceri, iby’ingano n’ipamba. Ipamba ryabura gahakoreshwa  urubingo.

Yagize ati: “Muri make umugina w’ibihumyo uba ugizwe n’ uruvange rw’ibisigazwa by’ibihingwa, bishyiramo umurama.”

Umubyeyi Josiane, asobanura ko  kugeza ubu umurama w’ibihumyo ukorerwa mu Rwanda, ukagurwa  muri RAB  i Rubona, ariko  ko hari  n’abawutumiza hanze, kandi  ngo kugeza ubu abawukenera  ntibaraba benshi cyane ku buryo bawubura.

Mu Rwanda, kuri RAB umugina umwe w’ibihumyo ugurishwa amafaranga y’u Rwanda 350, ugasarurwaho  hagati ya garama 600 kugeza ku kilo na garama 200, ubuzima bwose bw’umugina;  gusa ngo hari n’aho umugina umwe ushobora kweraho ibilo bitatu.

Umubyeyi asobanura ko iyo ibihumyo byahinzwe, nyuma y’iminsi irindwi  kugeza ku icumi biba bishobora  gutangira gusarurwa.

Mu Rwanda ubuhinzi bw’ibihumyo buhagaze gute?

Mu Rwanda ibihumyo byatangiye guhingwa kuva mu 2006, gusa bisobanurwa ko ubwitabire  bwabyo kugeza ubu buri  ku  gipimo cyo hasi.

Mu gutera imigina  y’ibihumyo  iregeranywa  ku buryo nta mwanya usigara hagati , nyuma hagashyirwaho itaka rike, aho biri hakaba haringaniye

Umubyeyi Josiane  Umukozi muri Porogaramu ya ‘Biotechnology’ mu kigo gishinzwe guteza imbere ubuhinzi n’ubworozi-RAB, akaba n’umuhuzabikorwa wa santere y’iki kigo ishinzwe ubuhinzi bw’ibihumyo yabwiye MUHAZIYACU ko abantu benshi bazi ko bibaho ariko imyumvire yabo mu kubihinga no kubirya ikiri ku rwego ruto.

Ati: “Abantu bize guhinga ibihumyo ni benshi, ariko ababishyira mu bikorwa ni bake. Ikibazo gihari ni twebwe ababirya, ntabwo turazamura urwego rw’imyumvire ku mirire y’ibihumyo.”

Umubyeyi asobanura ko ibihumyo bikungahaye ku  ntungamubiri nyinshi zirimo: Vitamini B1, B2, Calcium,  bikaba byongera  amaraso, bikanarinda indwara.

Yakomeje agira ati: “Ibihumyo bifasha mu kwongera  amaraso, gukomeza amagufa, bituma umwijima, igifu n’amara bikora neza, bikarinda n’indwara ziterwa no kugira ibinure byinshi mu mitsi, binafasha mu kurwanya  imirire mibi. Ibihumyo bifite intungamubiri zikubye kabiri  inyama.”

Uko ibihumyo bihingwa

Mu bice bitandukanye mu Rwanda, ubuhinzi bw’ibihumyo bukorera mu tuzu duto, twubakishije ibiti, ibikuta byatwo bikaba ari ibibambano baboha bagakikiza inyuma, bikaba ari byo bikoze inkuta, igisenge n’urugi.

Icyakora mu gisenge ho habanzwamo ishashi kugira ngo imvura itinjiramo igashyira amazi adakeneye, ahahinzwe ibihumyo.’

Abaturage b’i Rwinkwavu batangiye guhinga ibihumyo nyuma yo guhugurwa bigizwemo uruhare na Pariki y’Akagera

Aho izi nzu nto zubakakwa, hagomba  kutagira  ubushyuhe bwinshi kandi ibihumyo ntibiterwa imiti.

Ni byo Umuhuzabikorwa wa santere yo muri RAB ishinzwe ubuhinzi bw’ibihumyo, Umubyeyi Josiane akomeza asobanura.

Ati: “Biterwa mu butaka budafite ifumbire, byegeranye, imigina ishoreranye, nta miti biterwa, biravomererwa mugitondo na nimugoroba ariko umuhinzi agakora mu butaka, kugira ngo yumve uko ubutaka bwe bumeze; ntabwo ari ngombwa ngo bitotame.”

Akomeza asobanura ko hari ubwo bitwikirizwa ishashi kugira ngo ubuhehere bugumemo. Noneho kugira ngo bifate umwuka mwiza wo hanze, mugitondo mbere yuko izuba rirasa umuntu agafungura umuryango w’ahantu biri nko mu gihe cy’iminota  30.

Uko bisarurwa

Ibihumyo bisarurwa bigifite itoto, bifite isuku ku buryo bishimwa ku isoko; bigasarurwa  iyo ingofero  za byo zimaze gutambika.

Umubyeyi arakomeza asobanura ibyo kwirinda mu kubisarura, ati: “Mu gusarura ukaraga nk’ukaraga amavisi, uva mu ruhande rumwe ukajyana mu rundi. Birabujijwe kubisaruza icyuma, kubera ko ushobora gutema umurundugushu  igisigayeho kikabora, bigatuma ibindi bidashibuka.”

Ngo iyo umaze  gusarura urongera ukavomerera, ugapfundikira neza, ugategereza iminsi irindwi cyangwa icumi, nyuma yaho bigashibuka; ukongera ugasarura.

Avuga ko umugina wera mu byiciro bitatu cyangwa bine ugasimbuza; kandi  iyo imigina yamaze gusaza  itajugunywa, ahubwo ngo iba ifumbire y’ibindi bihingwa.

Ubuhamya bw’abahinga ibihumyo i Kayonza

Mu kiganiro MUHAZIYACU yagiranye  na bamwe babyeyi mu Karere ka Kayonza bari mu itsinda ry’abagore batandatu bahuguwe ku buhinzi bw’ibihumyo bagatangira kubukora muri Werurwe 2020, bagaragaza ko bifite akamaro.

Umulisa Ange Rita, umuhinzi w’ibihumyo mu Murenge wa Rwinkwavu yagize ati: “Ibi bihumyo bitandukanye na bya bindi byera ku gasozi, ibi biraryoha cyane. Ku bwanjye aho kugira ngo ngure inyama nagura ibi bihumyo kuko bikungahaye kuri vitamini nyinshi. Bidufasha kurwanya imirire mibi, nta mwana tukigira mu muhondo.”

Umulisa, asobanura ko kuva batangiye guhinga ibihumyo batigeze babibubira isoko nubwo muri ibi bihe by’icyorezo cya Covid-19 ngo amasoko yagabanutse.

Ati: “Hano dufite imigina 900, mu minsi 14 biba byeze tugasarura, kandi ntabwo tujya tubura isoko. Mu bihe bisanzwe, ikilo ku muturage usanzwe wa hano tukigurisha amafaranga y’u Rwanda 2000, ku mahoteli tukagurisha 2500frw ku kilo.”

Ndayisaba Fidèle na we w’i Rwinkwavu ati: “Ibihumyo biraryoha  ku buryo iyo ntekereje nko kugura inyama, mpita ngira igitekerezo cyo kuba nazisimbuza ibihumyo, nsanzwe mbigura ku 2000frw ku kilo.’

Ubuyobozi bwa RAB busobanura ko amasoko y’ibihumyo mu Rwanda ahanini ari amahoteli.Kuba  ikilo cya byo kigurishwa hagati ya 1500 na 2500frw,  na byo ngo byumvikanisha ko bitaraba byinshi.

Ubuhinzi bw’ibihumyo bushoboka neza bukanatanga umusaruro ahari ubuhehere urumuri n’umwuka uhagije  (Ifoto: Manishimwe N)

Sangiza iyi nkuru:

  • Tweet
  • Share on WhatsApp (Opens in new window) WhatsApp
  • Share on Telegram (Opens in new window) Telegram
  • Share on Reddit (Opens in new window) Reddit
  • Share on Tumblr
  • Email a link to a friend (Opens in new window) Email
  • Print (Opens in new window) Print
Sangiza kuri FacebookSangiza kuri XSangiza kuri Whatsapp
Tags: Ibihumyo

UMWANDITSI

Noel Manishimwe

Noel Manishimwe

Izo bijyanye

Ibiciro mu cyaro byazamutseho 31.3%, mu mijyi bizamuka 19.5%
Inkuru z'ingenzi

Ibiciro mu cyaro byazamutseho 31.3%, mu mijyi bizamuka 19.5%

10/11/2026
Ibiti bisaga ibihumbi 72 bigiye guterwa muri gahunda ya ‘Gatsibo igwije imbuto’
Amakuru

Ibiti bisaga ibihumbi 72 bigiye guterwa muri gahunda ya ‘Gatsibo igwije imbuto’

10/11/2026
Ibiyobyabwenge by’asaga miliyoni 13Frw byangijwe i Nyagatare
Amakuru

Ibiyobyabwenge by’asaga miliyoni 13Frw byangijwe i Nyagatare

09/11/2026
Rwamagana: Hatangijwe igikorwa cyo gutera ibiti miliyoni 2,3
Ibidukikije

Rwamagana: Hatangijwe igikorwa cyo gutera ibiti miliyoni 2,3

06/11/2026

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Inkuru ikurikira
Tariki 01 Kamena ingendo z’ibinyabiziga byose  zizasubukurwa

Tariki 01 Kamena ingendo z’ibinyabiziga byose  zizasubukurwa

MUHAZI YACU

© 2025 MUHAZI YACU

ABO tURIBO

  • Abo Turibo
  • Twandikire

Dukurikire

Nta gisubizo
Reba ibisubizo byose
  • Ahabanza
  • Amakuru
  • Ubukerarugendo
  • Mu Mafoto
  • Siporo & imyidagaduro
  • Abo Turibo
  • Twandikire

© 2025 MUHAZI YACU