Ubuhinzi bw’imbuto ni bumwe mu buhinzi buri kwaguka cyane mu Murenge wa Rwinkwavu mu Karere ka Kayonza, ababukora bavuga ko ari ubuhinzi bwunguka kandi bumaze kubateza imbere.
Munyaneza Anastase utuye mu Mudugudu wa Rusera, Akagari ka Gihinga ni umwe muri abo bahinzi, yatangiriye ku maronji na manderena kuri hegitari ebyiri muri 2006, none ubu ubuhinzi bwe bwaragutse bugera kuri hegitari enye, ebyiri muri zo ziteyemo voka zifite amasoko mu mahanga.
Uyu mugabo ufite imyaka 45 kandi ayobora abahinzi b’imbuto barenga 30 babigize umwuga bo muri Rwinkwavu bibumbiye muri Koperative Kopairwi. Aba ni abahinzi bavuga ko bahisemo ibiti by’imbuto nka voka imyembe n’amaronji kuko ari byo bibasha guhangana n’ikirere kitaborohera; haba izuba ryinshi rikunze gutera amapfa.
Ku mwero uheruka ari na wo wa mbere mu biti bye bishyashya by’imyembe n’amaronji, Munyaneza yijije amafaranga miliyoni 2.4Frw. Afite ibiti 1,100 by’amaronji, 100 by’imyembe byose biri kuri hegitari ebyiri ndetse n’ibiti 420 bya voka biri kuri hegitari ebyiri; kuko ngo ntabwo voka zo ziterwa nk’ibindi hagati imwe n’indi hajyamo metero zirindwi.

Agira ati: “Nabigize umwuga kuko nabonaga ari ibintu byunguka cyane kuko aka karere tubamo, [cyane cyane] muri Rwinkwavu haba izuba ryinshi, ariko ibi biti bibasha guhangana n’izuba ku buryo nshobora gusarura mu gihe abandi barumbije.”
Muri 2017, abifuzaga guhinga imbuto muri Rwinkwavu bahawe ubufasha bwo kubona imbuto zo gutera, babifashijwemo n’umushinga witwa PRICE, ndetse abandi babasha kwagura ubuhinzi bwabo.
Uyu ni umushinga ushyirwa mu bikorwa n’ikigo cy’igihugu gishinzwe guteza imbere iyoherezwa mu mahanga ry’ibikomoka ku buhinzi (NAEB), uterwa inkunga n’ikigega mpuzamahanga giteza imbere ubuhinzi (IFAD). Guhera muri 2012, uyu mushinga utera inkunga abahinzi b’imboga n’imbuto, kawa, icyayi n’amagweja.
Munyaneza we ati: “Bampaye ingemwe 500, uwo murima wundi wa hegitari urimo ingemwe 800, ushyizeho izo voka 420… icyo njye nakoze ni ukugura ubutaka. Mubyukuri NAEB PRICE uko bakomeje kudukurikirana badufasha kuduha amahugurwa mu buryo bwo gufata neza bino biti badusura kenshi, twishyira hamwe dukora koperative yitwa COOPAIRWI ya Rwinkwavu ni nanjye perezida.”
Nyuma y’uko PRICE ibyinjiyemo habayemo impinduka mu buzima bwa Munyaneza, dore ko hari urutoki yari yarateye, amaze kubona ko nta musaruro rufite ni ko guhinga izi mbuto.
Kuva yazihinga, ngo mu mibereho y’umuryango w’abana batandatu hajemo impinduka, afite umwana wiga kaminuza arihirira ku giti cye ku bushobozi akura muri ubu buhinzi.
Yasobanuye ati: “Baradusura bagakora ubushakashatsi bakamenya ubwo ari bwo bakatumenyesha tukaba twagura imiti, iyo tutabasha kugura bakayiduha.”
Munyaneza akomeza agira ati: “Intego zanjye ndimo ndategura kuzamura ubuso nkava kuri hegitari enye nkagera byibura kuri hegitari esheshatu, kuko ubu ndimo gushaka ubutaka buri hafi y’amazi kuburyo nibura rwa rugemwe nateye mbasha kurwitaho nkarusasira ku buryo ruhangana n’izuba.”

Kuri ubu ngo ikibazo ni uko abandi bahinzi bashaka kubikora bakabura ingemwe, gusa ubu batangiye kuzitubura kugira ngo n’abandi bantu bazikeneye bazibahe.
Abahinzi b’imbuto bafite amahoteli n’ibigo bagemurira umusaruro muri Kayonza, gusa usibye voka zifite abaguzi bazoherereza mu mahanga, izindi mbuto ntabwo zifite amasoko ahamye.
Kuri icyo, Munyaneza agira ati: “Nibura ubu tubonye ingemwe turashaka gutera ku buryo bwisanzuye tubonye nk’abantu twakoramo nk’umutobe ‘jus’ ku buryo zimara igihe kirekire. Nk’ubu zarahunduye kandi mu gihe zari zeze zasaga n’aho nta masoko zifite kuko ziba zereye rimwe ariko habonetse uburyo bwo kuzitunganya umusaruro twawongerera agaciro.”
Burya uko bimeze kose, abahinzi b’imbuto ntibaraba benshi, kandi ntabwo umusaruro w’imbuto uhagije mu gihugu.
Munyaneza yasobanuye ati: “Impamvu abantu bose batabijyamo nuko bataramenya ibanga ririmo kuko nange kugira ngo mbitangire byatewe n’uko nari mbonye pipiinyeri kandi PRICE ingemwe ikazimpera ubuntu, mbijyamo ari nko kugerageza maze kubona ko bifitemo inyungu mbigira bizinesi.”

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Rwinkwavu avuga ko mu myaka ishize Rwinkwavu yahuye n’ikibazo cy’imihindagurikire y’ikirere kubera amashyamba yariyashize, bituma bahura n’izuba n’amapfa.
Gusa nanone mu myaka mike ishize habaye ubukangurambaga bwo gutera amashyamba, haterwa ibiti byinshi birimo n’iby’imbuto.
Umurenge wa Rwinkwavu utuwe abaturage 32,600 babarirwa mu ngo 7,385, nkuko Bizimana abitangaza, buri rugo rufite nibura rufite igiti kimwe cy’imbuto, ibi ngo byanafashije mu kuzamura imirire myiza n’ubukungu mu bawutuye.





