Mu rwego rwo kwirinda ubudaheza no guha buri munyarwanda wese agaciro n’uburenganzira ku makuru aho ari hose, abakozi bo mu turere twa Ngoma, Kayonza, Rwamagana, Nyagatare na Gatsibo bari mu biganiro by’iminsi ibiri biri kubera i Mukarange mu karere ka Kayonza, aho basobanurirwa ibijyanye n’inkoranyamagambo (Dictionary) y’ururimi rw’amarenga.
Kuri uyu wa 11 Gicurasi mu Karere ka Kayonza, Umuryango Nyarwanda w’Abafite Ubumuga bwo kutumva no kutavuga wateguye inama nyunguranabitekerezo, hamwe n’Abakozi bashinzwe abafite ubumuga bo mu turere tune, abahagarariye abafite ubumuga hamwe n’abahagarariye Inama y’Igihugu y’abafite ubumuga mu Rwand
Bari gusobanurirwa ibijyanye n’umushinga w’inkoranyamagambo y’ururimi rw’amarenga, dore ko uwo mushinga utegereje ko inama y’abaminisitiri izawemeza maze iyi nkoranyamagambo ikemerwa gukoreshwa mu gihugu.
Umuyobozi Nshingwabikorwa w’Umuryango Nyarwanda w’Abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga Munana Samuel, avuga ko uyu mushinga umaze igihe warateguwe.
Yagize ati: “Turi kugenda tuyisakaza ahantu hose kugira ngo abantu bayimenye, twaje hano kuyibasobanurira no kubigisha ururimi rw’amarenga no guhindura imyumvire.”
Yakomeje avuga ko Iyo nkoranyamagambo izafasha abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga ndetse n’abandi bazayikoresha kumenya ururimi rw’amarenga, rukoreshwa n’abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga, banifuza ko narwo rwazemerwa nk’izindi ndimi zikoreshwa mu Rwanda.
Mutegetsi Jeanette ni umukozi w’Umurenge wa Mukarange ashinzwe imibereho myiza, yemeza ko iyi nkoranyamagambo y’ururimi rw’amarenga ikenewe, ati: “Iyi nkoranyamagambo ni nziza iyaba twayibonaga hanyuma tukamenya ayo marenga n’iyo yaba ay’ibanze.”
Yakomeje agira ati: “Nkanjye urugero natanga, hari abo nakira baza bafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga ariko kubaganiriza no kumenya icyo bakeneye birangora cyane, nawe ushaka kugira ubutumwa umugezaho biragorana.”
Umwe mu bafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga wo mu Murenge wa Musha witwa Uwimana Rebecca ahamya ko iyi ari intambwe itewe mu gufasha abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga, yagize ati: “Abenshi muri twe ntibazi gusoma no kwandika ariko n’ubimenye usanga bimugora kubona serivisi ku buryo bwihuse, kuko abantu benshi ntibazi amarenga.”
Yakomeje agira ati: “Ni byiza ko abantu benshi bamenya amarenga natwe tukisanzura ntuhore ukeneye ubufasha buri munsi bw’ugusemurira kuko aho uri nta muntu uhari uzi amarenga.”
Muri iyi minsi ibiri kandi hateganijwe ko abitabiriye iyo nama nyunguranabitekerezo bazahugurwa ku itumanaho rikoreshwa n’abafite ubumuga muri rusange; by’umwihariko itumanaho ry’abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga, bakazigishwa ururimi rw’amarenga, bagaruka ku masezerano mpuzamahanga ku burenganzira bw’Abafite ubumuga ndetse n’amategeko y’igihugu arebana n’abafite ubumuga.
Abitabiriye iyi nama basabwe kuba abavugizi b’abafite ubumuga bwo kutumva no kutavuga hamwe no kuzageza ku bo bakorana ubumenyi bungukiye muri iyi nama nyunguranabitekerezo.







